Nếu bạn đã từng một lần tìm kiểu về Cryptocrrency (tiền điện tử) thì chắc đã một lần bạn nghe nói đến những thuật ngữ như: Proof of Work (PoW) – Proof of Stake (PoS) – Masternode hay Delegated Proof of Stake (DPoS)

Thật sự những thuật ngữ này được nhắc đến nhiều NHƯNG có lẽ trên thực tế chỉ có khoảng chưa đến 10% những người quan tâm đến tiền điện tử hiểu ý nghĩa thực sự của nó là gì?

Thông thường nếu bạn để ý thì mỗi khi có một loại tiền điện tử (coin) chuẩn bị được phát hành cộng đồng sẽ hỏi nhau là:

Coin này hoạt động dựa trên thuật toán gì vậy?

Coin này dùng thuật toán (cơ chế) gì để được tạo ra? Nó dùng thuật toán Proof of Work (PoW) – Proof of Stake (PoS) –Proof of Stake Voting- POA??

Vậy ý nghĩa thực sự sau các thuật toán trên đây là gì, ưu và nhược điểm của mỗi thuật toán này ra sao? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu ở bên dưới đây nhé!

Trước tiên sẽ là…

Proof of Work (PoW) là gì?

Proof of Work viết tắt là PoW được hiểu là bằng chứng công việc. Thuật ngữ này được nhắc đến rất nhiều trong lĩnh vực đào coin.

Như các bạn đã biết Blockchain là một cuốn sổ ghi chép mọi dữ liệu, giao dịch và bất cứ ai cũng có thể mở sổ ra xem tất cả thông tin ngoại trừ danh tính.

Tất cả các giao dịch diễn ra trên blockchain sẽ được xác nhận (validate), sau đó được lưu vào khối – block (cho tới khi đầy sẽ sinh ra khối mới). Và những người xác nhận giao dịch được gọi là Validator sẽ được nhận coin từ khối mới.

Vậy làm thế nào để trở thành validator và nhận thêm coin?

Đối với những đồng coin như Bitcoin, Ethereum và nhiều Altcoin khác, bạn chỉ có thể trở thành Validator nếu tham gia vào PoW. Tức là tham gia vào việc khai thác coin qua bằng chứng công việc.

Đó chính là hoạt động của thuật toán PoW!

Thuật toán này giúp các thợ mỏ giải quyết những phương trình toán học trong quá trình đào Bitcoin, Ethereum… Để giải quyết các phương trình toán học có khá nhiều cách, tuy nhiên hệ thống chỉ chọn ra duy nhất một đáp án tốt nhất mà thôi.

Tóm lại, đúng với cái tên gọi bằng chứng công việc, bạn sẽ phải “làm việc” mới được thưởng/trả công, bằng cách :

• Cung cấp máy móc + sức mạnh của máy (mạnh hay yếu).
• Tiêu thụ điện để giải các thuật toán vô cùng phức tạp. Ai có càng nhiều máy, máy càng mạnh, đốt nhiều điện sẽ giải các thuật toán nhanh hơn, và chính xác hơn.
• Sau đó, hệ thống sẽ chọn ra đáp án tốt nhất. Người nào đưa ra đáp án này sẽ trở thành Validator (người xác nhận). Và người đó có quyền khai thác block mới, xác nhận các giao dịch trong block đó.
• Cuối cùng là nhận phần thưởng chính là coin

Vì thế bạn mới thấy các xưởng đào coin, nơi nhà đầu tư bỏ rất nhiều tiền vào để mua các dàn máy, chạy ngày chạy đêm để giải các thuật toán nhằm thu về những đồng coin.

Proof of Work có điểm yếu không?

Chắc chắn là có!

Về cơ bản những đồng coin như Bitcoin, Ethereum đều sử dụng thuật toán PoW. Và thuật toán này cũng có một số nhược điểm như sau:

• Cần tốn rất nhiều điện năng và máy móc (phần cứng) để đào. Việc tiêu tốn một lượng lớn điện năng và máy móc như vậy là quá phung phí. Hình ảnh dưới đây là bản đồ so sánh mức điện năng hệ thống của Bitcoin sử dụng (ứng dụng Proof of Work) so với mức điện năng của các quốc gia trên thế giới, với màu cam là các nước sử dụng ít điện năng hơn và màu đen là các nước sử dụng nhiều điện năng hơn.

• Các Miner (thợ đào) sẽ dễ dàng chuyển qua đào một loại coin khác nếu cảm thấy lợi nhuận khác biệt. Điều này dễ gây ra nghẽn mạng đột ngột nếu có 1 lượng đủ lớn Miner làm như vậy. Và việc đó gây ảnh hưởng không tốt cho hệ sinh thái.
• Các Miner lớn hưởng lợi nhất. Vì họ chỉ cần sở hữu một lượng máy mạnh khổng lồ. Thì họ sẽ tìm ra đáp án đúng và nhanh hơn. Điều này dễ tạo ra sự độc quyền. Chưa kể nếu có được sức mạnh tính toán đủ lớn. Họ có thể làm những việc không đúng đối với hệ thống. Điều này sẽ đi ngược ý muốn của phần lớn người nắm giữ coin.

Ví dụ: Tấn công 51% là tình trạng xảy ra khi một thợ mỏ hay một mining-pool kiếm soát được 51% sức mạnh tính toán trong mạng lưới. Khi đó họ có thể thao túng toàn bộ giao dịch và gian lận. Họ sẽ tạo ra những khối giả mạo, họ có thể hủy bỏ những khối hợp lệ mà cộng đồng khai thác được.

Vậy có giải pháp nào để thể cải thiện được những nhược điểm nêu trên của thuật toán PoW không?

Chắc chắn là có, đó chính là Proof of Stake!

Proof of Stake (PoS) là gì?

Pos Proof of Stake viết tắt là PoS – được hiểu là Bằng chứng kí gửi hay Bằng chứng cổ phần

Là giao thức mà nó đòi hỏi bạn phải stake (đặt cọc -ký gửi) một lượng coin mới được tham gia. Giao thức PoS với khả năng hỗ trợ nhiều giao dịch hơn PoW và khó bị tấn công 51% hơn.

Proof of stake được xem là một hệ thống công bằng hơn so với Proof-of-Work khi tất cả mọi người đều có thể trở thành thợ mỏ. Không phân biệt lớn hay nhỏ, quy mô khai thác sẽ tỉ lệ tuyến tính với số lượng cổ phần sở hữu. Điều này giúp khuyến khích công đồng tham gia vào việc xác nhận giao dịch, tăng khả năng phân cấp và dân chủ hơn.

Nói nôm na cho dễ hiểu là bạn có một lượng coin, bạn stake, giống như hodl, và bạn sẽ nhận được thêm coin qua thời gian. Giá trị coin lên hay xuống thì không biết, nhưng số lượng sẽ tăng. Đây được gọi là đúc coin.

Ưu điểm của PoS là gì?

Ngoài những ưu điểm ở trên thì một số ưu điểm nữa của Pos là:

• Tăng số lượng coin nắm giữ. Về điểm này rất thích hợp cho các Holder (những người muốn nắm giữ coin với thời gian lâu)
• Tiết kiệm được chi phí cơ sở hạ tầng. Tức là thay vì phải đầu tư các dàn máy với kinh phí lớn (trâu cày) như PoW thì với PoS bạn chỉ cần 1 chiếc máy tính với cấu hình bình thường, mạng ổn định và bật máy chạy 24/24.
• Tăng cường phân quyền, dân chủ hơn, công bằng hơn
• Stake khá an toàn vì nó có bản back up.

Nhược điểm của PoS là gì?

Một trong những vấn đề của Proof of Stake là khuynh hướng thưởng cho các holder có cổ phần cao hơn. Các nút (node) thường được chọn ngẫu nhiên, dựa trên số lượng của tiền đặt cọc. Số tiền (coin) được đặt cược (stake) nhiều hơn thì cơ hội để được lựa chọn sẽ cao hơn.

Đối với những người chủ nhỏ có thể không có lợi nhuận, cơ hội được chọn là khá thấp và phần thưởng không phải là bằng chứng cho nỗ lực để giữ một bản sao của blockchain và quỹ cổ phần. Các cổ đông lớn được khen thưởng nhanh hơn, nhiêu hơn và bằng cách này họ lại càng lớn mạnh hơn nữa.

Tức là ai có nhiều coin, tham gia stake nhiều thì người đó sẽ nhận thêm nhiều coin. Còn người có ít, stake ít thì nhận được rất ít!

Ví dụ: Tôi Stake 10 Eth, Bạn Stake 100eth. Như vậy bạn sẽ có cơ hội tham gia vào xác minh giao dịch và nhận phần thưởng khối nhiều hơn. 

Vậy là mình đã giải thích xong cho các bạn về sự khác nhau của 2 cơ chế đồng thuận Proof Of Work và Proof Of Stake. Hi vọng những thông tin này sẽ giúp ích được mọi người. Mọi người có câu hỏi gì thì có thể bình luận ở dưới để mình giải đáp nhé.

Chúc mọi người một ngày mới vui vẻ.